woensdag 3 juli 2013

Quest4Speed

Zelf vind ik 'm leuk, de titel van dit blogbericht. Soms moet je meerdere keren lezen voor je alle betekenissen gevonden hebt. In dit geval gaat het er niet om dat je voor snelheid toch echt een Quest nodig hebt. Nee, in dit geval gaat het om de zoektocht naar snelheid! Nadat ik (en vele anderen met mij) afgelopen weekend heb mogen ruiken aan het echte hardrijden met de Quest, lijkt het alsof er een soort onhoudbare drang is ontstaan naar meer, meer, meer snelheid. Vergelijk het maar met de automobielindustrie, daar wil ook iedereen steeds sneller en sneller en sneller.

Derhalve had dit blogbericht ook "Quest4Efficiency" kunnen heten, het is immers net waar je de focus op legt. Door de stroomlijn van de Quest (de velomobiel) te verbeteren, verbeter je tegelijkertijd de efficiëntie Je zult met dezelfde hoeveelheid energie verder geraken (of minder tijd nodig hebben). Je kunt dus bijna stellen dat "Quest4Speed" en "Quest4Efficiency" onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Vergroot de efficiëntie van de Quest, dan vergroot je ook het snelheidspotentieel. Vergroot je het snelheidspotentieel maar ver genoeg dan heb je een potentiële winnaar onder je kont. Je hoeft dan alleen nog jezelf te tunen (maar dat is weer hele andere koek maar komt in feite op hetzelfde neer.)

Nu schreef Wim Schermer mij laatst dat hij met zijn Quest in "oorlogstrim" zoveel aan efficiëntie heeft verbeterd dat hij bijna op het niveau zit van een Milan SL, een velomobiel die in standaarduitrusting een hoger snelheidspotentieel heeft ten opzicht van een standaard Quest. Ik noem zijn zichtbare verbeteringen op: brede velgen, lichte banden en radiaalbanden (!), lage racekap (custom), voetenbakjes, wielkappen, SKF E2-lagers, pvc-tape afplakwerk en mogelijk nog wat klein grut wat niet direct zichtbaar is. Een aantal van deze zaken zijn tegenwoordig voor bijna elke velomobielrijder beschikbaar. De snoepwinkel van Wim barst van het lekkers, al likkebaardend vul je je digitale boodschappenwagen tot je onderaan de streep een bedrag van 3 of misschien wel 4 cijfers voor de komma ziet staan. Dit bedrag hoef je alleen maar over te maken op de rekening van Wim en voila: meer snelheid bij hetzelfde vermogen. Of zo je wilt: minder vermogen voor dezelfde snelheid (denk aan het referentiekader!) Maar waarom zou ik nu een artikel schrijven? Toch niet om alleen maar Wim zijn snoepwinkel te promoten?

Op de baan in Lelystad was ik nog even met Jan Geel in gesprek over het nut van de wieldoekjes. Via via was ter oren gekomen dat ook ik aan de binnenzijde van de voorwielen wieldoekjes droeg. Jan zei dat hij dat al sinds jaar en dag doet. Het voordeel zou zeker merkbaar zijn. Theorieën over het af-/opsluiten van de spaken zijn er genoeg, Google maar eens op termen als "discwielen" of  "schijfwielen" of  "dichte wielen", je krijgt een hoeveelheid informatie op je afgevuurd waar je in een weekend nog niet doorheen kunt lezen (laat staan alles begrijpen). Nu hoef ik ook niet alles te begrijpen maar ik wil er wel een gevoel bij hebben. En dat gevoel is weer belangrijk (beaamde Wim Schermer eerder ook) dat het voor een wedstrijd tussen je oren ook moet kloppen. Het winnen van een wedstrijd is het doel, of dat nu winnen van een tegenstander of winnen van jezelf is. Winstmaximalisering behaal je dus alleen als ALLES klopt! Dus niet alleen je materiaal, maar ook je vooraf gedane trainingen, je mentale staat, je nachtrust en alles wat jou maar kan onderscheiden van die andere deelnemer (of jezelf tijdens die vorige wedstrijd). Goed, ik drijf af van waar ik nu eigenlijk heen wilde.

Vroeger toen ik triathlon deed reed ik graag met een dicht achterwiel. Eerst met een ECHT Ambrosio discwiel met Campagnolo, later met wielplaten. Beide gaven een merkbare snelheidstoename. Het Ambrosiowiel was zwaar, bijna loodzwaar. Maar als het eenmaal draaide dan draaide het ook door en door en door (het zogeheten vliegwieleffect). Later toen ik niet meer de beschikking had over het Ambrosiowiel viel ik terug op wielplaten. Deze werden op het achterwiel gemonteerd en met een soort platte schroefjes vastgeschroefd. Ook hier merkte ik duidelijk een voordeel. Wellicht dat ook hier het gewicht van de platen een rol in speelde, maar aerodynamisch zal er zeker sprake zijn geweest van winst. Goed, dichte wielen dus...

Standaard werd mijn Quest afgeleverd (toen'ie nieuw was) met smalle velgen met wieldoekjes. Op zich een hele mooie constructie waarbij het doel duidelijk was: Geen malende spaken die door de lucht schoepten. De smalle velgen en de wieldoekclipjes zorgden ervoor dat de wieldoekjes bijna perfect aansloten op de zijkant van de velg. Tegenwoordig worden er steeds vaker brede Gingko-velgen gemonteerd waarbij de wieldoekjes al minder mooi aansluiten op de rondere zijkant van de velg. Ook voor het achterwiel geldt hetzelfde. De smalle (blanke) velg voorzag in een prima aansluiting tussen doekjes en velg, de nieuwere aero-velgen maken een strakke aansluiting lastiger. Sterker nog, het door mij gespaakte 28"-wiel met 40mm hoge aerovelg wordt een aerodynamische ramp met wieldoekjes! Theoretisch zou de rijwind zelfs achter de wieldoekjes terecht kunnen komen, zo groot is de kier tussen velg en wieldoekje. (let wel: ik vind de wieldoekjes an sich een perfect, budgetvriendelijke oplossing, ik gebruik ze met veel plezier op de brede velgen!) "Kan dat nou niet beter?" dacht ik bij mijzelf? En zo begon mijn speurtocht naar de "Quest4Speed"

Op het oog een mooie oplossing met wieldoekjes

... maar dit moet beter kunnen!
Zoekend op termen als "discwheel" en "wheel discs" kwam ik al gauw uit bij het Amerikaanse Wheelbuilder.com. Zij leveren een product dat luistert naar de naam "Aerojacket". Aerojackets zijn niets anders dan voorgevormde discs die je op je wiel monteert en welke perfect aansluiten OP de velg. Een naadloze overgang tussen velg en disc is daarmee mogelijk. Daarmee neemt de aerodynamica natuurlijk enorm toe met als gevolg een forse toename van het snelheidspotentieel. Okay, okay, even een hele dikke vette ;-) want in feite zit de grote winst natuurlijk niet in het beter aansluiten van de disc op de velg. De grote snelheidswinst zit 'm natuurlijk in het feit dat het door deze ingreep mogelijk is om een smalle, stijve 28" velg te steken in het achterste van de Quest. Deze smalle velg met dito band (in mijn geval een 23mm. Schwalbe Ultremo ZX) maakt het weer mogelijk om een smallere wielstroomlijnkap te maken hetgeen ook weer aerodynamische voordelen heeft. En die smalle band daarvan heeft Wim Schermer al tijdens zijn uitrolproeven laten zien dat'ie heeeeel lang doorpendelt (en dus heel weinig rolweerstand heeft)

Foto met toestemming van www.wheelbuilder.com
Nog langer speuren, tot in de diepste krochten van het internet leverde nog meer interessante links op. Want de makkelijkste weg is natuurlijk een bestelling plaatsen bij Wheelbuilder.com maar er zijn ook hobbyisten die zelf aan de slag gaan. Een mooie step-by-step beschrijving van hoe je zelf een goede set wheel discs maakt vind je hier. En ook YouTube biedt enkele "tutorials" zoals deze:





Sommige tutorials zijn misschien wat knullig (made out of cardboard) maar uiteindelijk gaat het maar om twee dingen: Verbeterde aerodynamica en een veilige installatie. Vooral dat laatste mag natuurlijk niet uit het oog verloren worden, niemand staat graag langs de kant met een paar kartonnen discs welke volledig logeslagen in het wiel hangen. Of erger nog, anderen verwonden. Nee, dan lijkt de oplossing van Wheelbuilder.com nog de meest sterke, bedrijfszekere en niet te vergeten meest aerodynamische.

Voor de voorwielen van een Quest gaat natuurlijk hetzelfde verhaal op alleen daar zit je met het probleem van montage van de veerpoot terwijl er discs gemonteerd zijn aan de binnenzijde van de wielen. Daar ga ik nog eens een nachtje over slapen. Immers, de wens voor een setje smalle 451-velgen met 451-Schwalbe Ultremo's ZX blijft, ook dat is namelijk een onderdeel van "Quest4Speed"

Vrienden op mijn blog, dit artikel heb ik regelmatig met een flinke knipoog geschreven. Mocht je fundamentele onjuistheden vinden in mijn opvattingen of theorieën schroom dan niet en reageer met een dito knipoog ;-)

03-07-2013 00:03 Zojuist lees ik dat snelheidsgoeroe Wim Schermer ook een epistel getypt heeft op zijn weblog. Als ik het zo bekijk gaan er volgend jaar weer heel wat snelheidsrecords gebroken worden op de RDW-baan. Of anders gezegt: er zal door mij nog harder gereden moeten worden om mijn 8e plek vast te houden ;-)

03-07-2013 00:18 Ook Magic Bullet doet nog een (late) duit in het zakje. Deelname aan CV2014 staat inmiddels op zijn agenda. Iets wat ik al van meerdere velonouten heb gehoord/gelezen. Het zou weleens heel druk kunnen worden als iedereen zijn woord houd!

11 opmerkingen:

  1. Robert-Jan,
    Ik ben een liefhebber van brede banden. Voor toeren levert dat comfort op en een relatief hoge snelheid.
    Smalle echte racebanden zoals de Ultremo ZX lopen inderdaad lichter dan een F-Lite. Daarnaast hebben ze ook minder frontaal oppervlak en dat helpt ten goede.
    Maar… er is een aspect dat makkelijk vergeten wordt en dat is trilling. Een smalle band die ook nog eens tot 10 of 11 bar wordt opgepompt vertaalt oneffenheden in het wegdek in trillingen. Deze trillingen worden doorgegeven aan de body van de fiets en verstoren de luchtstroom op microniveau. Op goed wegdek geen probleem, zo gauw het wegdek minder wordt, en de RDW baan is een grensgeval, leveren trillingen snelheidsverlies op. TU Delft heeft dit aan den lijve ondervonden. Zeker nu onze snelheden richting 60 km/u gaan moet hiermee rekening worden gehouden.
    Zelfs het conservatieve prof peloton gebruikt op slechte stukken weg bredere banden dan ze ooit eerder gebruikten.
    Groeten,
    Wim

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Ook ik ben een liefhebber van brede banden Wim, zeker voor woon-werkverkeer. Evenwel rij ik nu Kojaks op de voorwielen. Steeds vaker kom ik als gevolg van wegwerkzaamheden situaties tegen waarin ik met de F-lites niet wegkom. Te krappe doorgangen of haakse bochten. En ik heb er echt geen zin in om 3 keer per rit te moeten steken.
      Verder rij ik nu ook op Kojaks omdat daarmee sprake is van mentale training. Het loopt allemaal wat zwaarder (minder licht) terwijl ik toch weleens die 40 gemiddeld wil rijden tussen Leiden en Utrecht. Die 40 gemiddeld is toch een soort mentale grens. En als dat lukt op Kojaks dan ben ik weer iets sterker geworden en moet ik op F-lites zeker vliegen! Zie het als een soort weerstandstraining (dat is natuurlijk elke rit want we zijn telkens in gevecht met de luchtweerstand)
      Bedankt voor je uitleg over die microtrillingen die de smalle banden kunnen veroorzaken. Zeker op woon-werk verkeer niet wenselijk, maar op een velodrome of de RDW-baan zou het inderdaad een grensgeval kunnen zijn. Gelukkig zijn onze fietsen uitgevoerd met goede vering (zeker de jouwe met de Risse demper).

      Verwijderen
  2. Deze reactie is verwijderd door de auteur.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Ook in de reactie ben ik de laatste van ons 3. Dat zal een terugkerend thema blijven, vrees ik. Anyway, kijk eens op velomobiel.nl, onderdelen. Daar hebben ze prachtige carbon kappen die ook op de velg gezet worden met klitteband. Dit soort kappen hadden de Duitse EvoK's ook afgelopen week.

    Nadelen van zelf een disc wheel maken:
    1- toegenomen gewicht. het vliegwiel effect waar jij het over hebt is leuk, maar uiteindelijk alleen maar opgeslagen energie die je zelf hebt geleverd.
    2- Je moet van goede huize komen om de inhoud gelijkmatig te verdelen. Het is dus moeilijk om hem goed gebalanceerd te maken. Uit balans is weer snelheidsverlies.
    3- Je kan niet meer bij de spaken.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Magic, het YouTube-filmpje waarin een wiel volledig in de PUR weggewerkt wordt heeft ook zeker niet mijn voorkeur. Mijn voorkeur gaat uit naar bijvoorbeeld de discs die geleverd worden door Wheelbuilder.com. Maar ook zoals de home-made discs die op het triathlon-forum beschreven worden. Het gaat immers op de luchtweerstand, niet om de massa.

      Verwijderen
  4. Ik vraag me af of de absurd snelle rijders van vm.nl nog meer trucs gebruiken dan Wim...

    Ik heb nog nooit iemand gehoord over balanceren van een wiel bijvoorbeeld...onze banden hebben ook ventielen....hoeveel energie zouden 3 niet helemaal ronde wielen die toch wel met aanzienlijke snelheid draaien kosten ??

    Ze kwamen deze keer ook laat op de baan....per ongeluk of tegen te nieuwsgierige ogen ? Welke banden gebruikten zij ? Het enige wat te zien is bij supersnelle rijders is dat hun racekappen vrijwel naadloos op de hoofdspoiler aansluiten. Moet ook wel want anders laat daar de luchtstroom direct al los en gebruik je de staartstroomlijn maar voor een deel.

    Bij Robert-Jan en anderen ( ik ook ) is er een gapend gat. Robert-Jan maakt ook iets meer geluid bij langsrijden, teken van toch een minder efficiente stroomlijn ondanks de plakband dan de extreme Quest rijders.

    Ik denk dat de snelheids-queeste begint en eindigt bij een stroomlijn waarbij de lucht laminair blijft aanliggen van neus tot het puntje van de staart....dat is wat Wim probeert te doen en het lukt hem goed als hij echt maar 216 watt levert bij 58 km/u.

    Banden zullen zeker uitmaken in rolweerstand, en hoewel op een gegeven moment de weerstand klein in verhouding ten opzichte van luchtweerstand kan het best een flinke weerstand zijn !!

    Daarom lijkt mij het Ultremo ZX plan op smalle velgen zeker zinvol tenzij de wedstrijd op erg slechte openbare weg plaatsvind zoals het LEL fietspad. Op een Youtube filmpje is er ook een Milan te zien die bijna continue 70 km/u rijdt...op Ultremo ZX....dat hoor je evenwel goed, want het horen en zien vergaat je met die 11 bar banden. Maar afschuwelijk snel op Duits autowegenasfalt is ie wel....ik neem aan dat hij vals speelt door stiekum kilometerslange afdaling te gebruiken ( zie je echt niet op een youtube filmpje ) maar toch is dat nog vreselijk snel in een flauwe afdaling.

    Als je het nog meer door wilt trekken, wielrenners hebben een Zwitsers merk binnenbanden van 50 euro pst die ultralage rolweerstand geeft. Evenwel waarschijnlijk alleen maar toepasbaar in je 28 inch wiel..Wim gebruikte latex binnenbanden die ook iets minder rolsweerstand geven, maar poreuzer zijn en vaak opgepompt moeten worden.




    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Ik denk dat "de herrie" bij mijn passages grotendeels veroorzaakt wordt de de 50mm F-lites en de 60mm Super Moto in combinatie met het uitblijven van wielstroomlijnen. De mannen van Velomobiel.nl rijden op beduidend smallere banden.
      Laten we niet uit het oog verliezen waarvoor de Quest ooit is ontworpen: in ieder geval niet op te racen. Het is al eerder geroepen, we kunnen heel hard met onze velomobielen maar dat komt door het tunen. Zonder alle poespas als wielkappen, dichten voetengaten, racekappen en speciale banden komen we op hele andere gemiddelde snelheden uit.
      Overigens even een andere kanttekening: er wordt weleens hard geroepen wat een uitzonderlijke klasse Daniel Fenn is, maar hij rijdt in een "maatpak Evo" en red bijna 70 km/uur gemiddeld. Theo en Ymte rijden in een Quest (zelfs met beschadigingen die de luchtstroom nadelig kunnen beïnvloeden) en zij rijden bijna dezelfde gemiddelde snelheid. Wat zegt dat oven Daniel? Of wat zegt dat over Ymte en Theo? Als er beweerd word dat het Evo-maatpak van Daniel zo superefficient is, hoe kan het dan dat Ymte en Theo hem zo dicht op de huid zitten??? Waarschijnlijk leveren zij dus toch meer vermogen. Stel je voor: Ymte of Theo in het maatpak van Daniel! Dat is volgens mij ronduit spectaculair!
      Verder weer complimenten over de filmpjes, in het eerste filmpje heb ik mijn naam voorbij zien komen, in het tweede en derde filmpje nog niet. Maar suat, iedereen herkent mijn fiets uit duizenden ;-)

      Verwijderen
    2. Dat komt omdat je geen geduld hebt...lol !

      Ymte en Theo zijn wandelende bomen van mannen. Met dito lengte benen. Als wielrenners zouden ze hopeloos geflopt zijn vanwege hun lengte, maar in velomobielen zijn de 'hefbomen' enorm gunstig. Ze leveren brute vermogens bovenop elke aerodynamische aanpassing die efficient genoeg is voor het gewicht.

      Jij hebt je lengte (benen) ook mee wat dat betreft...

      Snelle rijders ( Jos !! en Eva ) die veel kleiner zijn hebben ook een soort 'maatpak' velomobielen. Zij zullen ook een indrukwekkende watt/kilo verhouding neerzetten maar gebruiken hun geringere lengte ook om een kleiner frontaal/omspoeld oppervlak te kunnen rijden...dat scheelt heel wat watts luchtweerstand. Heel waarschijnlijk rijden zij ook met een kleinere maat cranks.

      Misschien kun je nog een keer lachen, want mijn vrouw is heel erg jaloers op die velomobielwedstrijden en wil/mag nog eens (proef)rijden met een Quest XS. Het is erg goed mogelijk dat ze ( ze is hardloopster en doet aan lokale wedstrijden waar ze top 20 is ) mij gewoon keihard inhaalt. Misschien jou op de hielen zit als ik in mijn ontplofte lab daadwerkijk werkende wielstroomlijnkappen kan fabriceren. De glasvezel rol en epoxy liggen al te wachten...



      Verwijderen
    3. ^^ Ik bedoel natuurlijk dat als haar die proefrit bevalt, het niet ondenkbaar is dat vm.nl nog een keer 6K+ van ons krijgt...en je met haar te maken krijgt op de baan ;-))

      Verwijderen
    4. De mannen van Velomobiel.nl rijden met Michelin radiaal banden, Jos H. ook.
      Hun racekappen sluiten mooi aan op de tunnel, maar hebben wel een groot frontaal oppervlak en ook een groot nat oppervlak.
      Ik denk dat mijn kleine kapje, Dirk D. heeft er inmiddels ook één, nogal wat efficiënter is. Vroeger reden de mannen van Velomobiel.nl 10 tot 13 km/u harder dan ik. Dat verschil is nu teruggebracht tot 6,2 km/u.

      Verwijderen
  5. Toch de wedstrijd niet op de 28 inch gereden :)

    De wheelbuilder.com oplossing is erg mooi. Maar gaat dat niet erg lawaaierig worden? De prijs valt me niet heel erg tegen.

    Mocht er komend jaar weer een RDW uursrace zijn heb ik in ieder geval 1 extra supporter mee :) (geboren 2 juli 2013). Dat gaat ook positief werken op m'n snelheid :)

    BeantwoordenVerwijderen