zaterdag 19 september 2015

Naafdynamo in voorwiel velomobiel

Iedereen heeft wel een aantal websites waar'ie met enige regelmaat een blik werpt, op zoek naar vernieuwende onderdelen voor zijn of haar fiets. Ik ben daarin hoogstwaarschijnlijk niet uniek. Een van die websites is die van het Duitse Gingko feine Veloteile. Zij leveren diverse onderdelen voor velomobielen, trikes of "normale" ligfietsen. Veelal lichtgewicht naven, velgen, banden en spaken, maar ook diverse "klein materiaal".

Tijdens mijn laatste speurtocht werd ik als een klein kind in een snoepwinkel zo blij. Gingko kan ze bouwen en leveren voor een lieve duit van € 389,= : Een nieuwe set voorwielen voor velomobielen, type STRONG (of type Low-cost) met in het rechter wiel een Sturmey Archer 90mm. XL-SDD naafdynamo! 6 volt, 3 Watt en 36 spaaks. Een artikel waar menig velomobielforenzenhart wellicht sneller van gaat kloppen, en bijna een must voor velomobilisten die aan audax-ritten zoals PBP of LEL rijden. Geen gedoe meer met batterijen opladen en dergelijke want een gewone LED-koplamp en een LED-achterlicht kunnen probleemloos hun werk doen op deze set wielen met een naafdynamo. Of de richtingaanwijzers, claxon en binnenverlichting tegelijkertijd kunnen werken  met de reguliere verlichting denk ik niet, al denk ik dat een beetje handige Harry de standaard Velomobiel-accu ook wel opgeladen krijgt via deze naafdynamo zodat ook die laatste LED's hun werk ook kunnen blijven doen. Een heel andere optie is om een USB-oplader aan de naafdynamo te koppelen zodat bijvoorbeeld telefoons of GPS-apparatuur tijdens het fietsen opgeladen kunnen worden.

Een dergelijk setje is natuurlijk wel een stuk zwaarder dan de standaard 20" wielenset waar een velomobiel doorgaans mee afgeleverd wordt. En voor zover ik heb begrepen op de website van Gingko feile Veloteile is de Sturmey Archernaaf alleen te monteren op de standaard Velomobiel.nl veerpoot.  Ook de interne weerstand van de naafdynamo is wellicht iets om rekening mee te houden. Er treed natuurlijk een onbalans op tussen het linker en het rechter wiel, rechts zal immers altijd 3 Watt meer weerstand leveren. Of dit voelbaar of merkbaar is zal de praktijk moeten uitwijzen. Persoonlijk heb ik geen intentie om een dergelijke set aan te schaffen, hooguit een setje zonder naafdynamo zodra mijn huidige setje "op" is. Maar mogelijk zijn er lezers van deze weblog die in deze wielset hun eigen ei van Columbus zien. Een uitgebreid verslag van deze wielset lezen we dan graag!

16 opmerkingen:

  1. Hoi Robert-Jan

    Ze zouden die naaf dynamo ook in 12 volt uit moeten voeren, dat word steeds vaker gebruikt
    en dan , zo mogelijk in beide voorwielen, ene wiel voor de verlichting, de andere voor het opladen van de accu en andere stroomvreters

    Groeten, Andre

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Waarschijnlijk kan deze dynamo ook gewoon 12V/500mA leveren, zeker omdat het een 20" wiel is waar waarschijnlijk een dynamo in zit bedoeld voor 28" wielen

      Verwijderen
    2. Hallo André,

      Het "probleem" met deze Sturmey Archer naaf is dat'ie draairichtingsgebonden werkt, net als Shimano en andere merken. Alleen SON kan (geloof ik) zowel voorwaarts als achterwaarts stroom opwekken. Mocht je een SON naafdynamo willen gebruiken dan zit je gelijk aan een hele andere configuratie vast, met aangepaste veerpoten en remmen. SON schijnt wel weer "12 volt compatibel" te zijn.

      Verwijderen
  2. Hoi Robert-Jan,
    Ik had dezelfde gedachte na het lezen van een blogbericht van Jan-Goddemaer. Heb een 2dehands Shimano HB-NX60 naaf gekocht die 2,4 Watt kan leveren (voor 15 euro).
    Maar is helaas voor 26-28 inch wielen en jemig wat loopt die naaf zwaar zeg! Ik had die in mijn Cheetah willen bouwen als voorwiel maar zie daar waarschijnlijk van af. Je kunt de werking van de magneten bij deze naaf echt storend voelen zelfs als je nog geen voltje stroom af tapt!
    Mvg Mick

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Idd een wens en vader van de gedachte...ehh..moeder in een porseleinkast ofzo..;-)

    De mogelijkheid was er eerder om een driewieler met enkelzijdige ophanging te voorzien van een naafdynamo. Het 'probleem' zit hem meer in de combinatie met een trommelrem. Met een schijfrem geen enkele obstakel. Ik meen dat Sinner de optie bood bij zijn Mango. Het werkt gewoon volgens mij. H@rry kan daar vast meer inhoudelijk iets over zeggen.

    Veel ervaring heb ik niet met een naafdynamo's. Alleen op de ID-Works fiets van Marloes zit een SON. Die voel je idd bij heel langzaam fietsen. De lamp gaat dan ook knipperen. Verder is het niet of nauwelijks waarneembaar dat er een dynamo aan het werk is. Belangrijker is dat je het ook niet voelt als hij niet werkt. Minder goede dynamo's leveren ook dan nog weerstand, dat wil je voorkomen.

    Op dit moment heeft Flevobike een erg fraaie naafdynamo. Zat al in de Greenmachine maar nu ook verkrijgbaar voor de Orca als ik het goed begrepen heb. Wel in combinatie met een schijfrem.

    Mijn vraag is altijd; moet een apparaat direct geladen worden vanaf de dynamo of via een energieopslagbron als een accu? Dus de dynamo wordt uitsluitend gebruikt voor laden van een accu. (en als er tussendoor energie rechtstreeks afgenomen wordt) Zoals een off-grid zonnepaneel ongeveer.

    Ook een 'probleem' met velomobielen is de relatief hoge snelheid en gebruik van minder gebruikelijke 20 inch (406) voorwielen. Daar moet de dynamo en regelunit op ingesteld zijn. Je wilt dat hij zo snel mogelijk begint met stroom leveren als je start met fietsen, maar dat de boel ook niet doorbrand als je een poging doet snelheden van Todd Reichert te evenaren.....;-)

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Hoi,

    Ik ben benieuwd hoe deze dynamo je bevalt. De verhalen die ik eerder heb gehoord van Sturmey Archer dynamo's waren niet zo goed, slecht rendement en veel rolweerstand. Mogelijk hebben ze de dynamo's nu verbeterd? Die van Shimano waren ook slecht maar zijn veel beter geworden.

    Ander nadeel is dat bij een rit in heuvelachtig gebied je heel goed moet oppassen dat je naaf niet te heet wordt. Terrechte opmerking van Corn Dolly dat ook de regelunit deze hoge snelheden aan moet kunnen.

    Over de disbalans zou ik me niet teveel zorgen maken, dat merk je enkel bij forse verschil in remkracht, die een factor 100 of meer hoger zijn dan rolweerstand van een dynamo.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Hoi Bastiaan,

      Ik heb niet de intentie om deze wielen in mijn Quest te steken. Mocht er ooit een nieuwe Quest komen dan neem ik het misschien in overweging omdat dan de bekabeling daarop aangepast kan worden. Van elektrotechniek heb ik weinig kaas gegeten, dus hoe dat met regelunits e.d. zit is voor mij abacadabra.

      Sportieve groet, Robert-Jan

      Verwijderen
  5. Inderdaad tijdens woonweerkritten, lange ritten en vakanties bijna een must. Ik wil nog een keer naar de Noordkaap en dan zou iets dergelijks ideaal zijn.

    BeantwoordenVerwijderen
  6. Is die weerstand maximaal 3 watt of gemiddeld ? Het scheelt natuurlijk of je een volle batterij hebt of een lege moet vullen.

    Bij Ginko zou ik eerder hebben verwacht dat je je had verlustigt aan lichtere remonderdelen voor de sturmey archer trommels :-)))

    Maar een velomobiel kan maar beter pratisch zijn.....je moet er immers ook andere dingen mee doen dan racen. Al is dat in jouw geval wel een hobby.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Hoi Quezzzt,

      Natuurlijk zijn lichte onderdelen om bij te likkebaarden, maar met mijn lichaamsgewicht ben ik eerder geholpen bij "hufterproof" wielen dan bij lichtgewicht snel spul.
      Mijn velomobiel moet vooral praktisch zijn in verband met de woon-werkkilometers. Dat ik die extra kilo's tijdens een wedstrijd moet meetorsen boeien mij niet zo. Ik schroef mijn spiegels en lampsteuntjes er gewoon vanaf, ik word toch bijna niet ingehaald.

      Sportieve groet, Robert-Jan

      Verwijderen
  7. als ze ze voor velomobielen leveren zullen ze ook vast rekening houden met hogere snelheden. Wat ik begrepen heb werken ze ook samen met Räderwerk waar ze de spullen leveren voor de Milan.

    BeantwoordenVerwijderen
  8. Dan krijg je een soort "warp 10" effect. Lichflits en dan uit. Kan spectaculair zijn, maar weinig nuttig. Zie trouwens inderdaad ook wel het nut van twee dynamo's.

    BeantwoordenVerwijderen
  9. Hallo RJ,

    Ik heb deze naaf (maar dan de 70mm versie) ooit eens mogen uitproberen voor velomobiel.nl zo'n 5 jaar geleden in mijn 20" Quest. Ik heb hem gebruikt om mijn 14.4V (12x NiMH penlites) accu op te laden mbv een simpele gelijkrichter.

    Let er op dat een naafdynamo een stroombron is en geen spanningsbron (zoals een accu). Een naaf dynamo levert dus geen vast voltage zoals een accu (bv. 12V) maar een stroom waarbij de maximale strekte is begrensd op ~500mA ongeacht het voltage. In mijn geval trok ik dus max. 14.4V *500mA = 7.2W elektrisch vermogen uit de naaf. Daarvoor moest ik wel ten minste ~30km/u rijden om die 500mA te leveren.

    Ik heb er ongeveer een half jaar mee rondgereden, maar het was (voor mij) helaas geen succes omdat:

    1) Slecht rendement (~40%, ook bevestigd in objectieve duitse studie: http://fahrradbeleuchtung-info.de/wirkungsgrad-und-leerlaufverluste-von-nabendynamos). Mijn naaf liep voelbaar warm in de winter. Heb overigens geen onbalans gemerkt. Maar ik leverde wel snelheid in. Later kwam ik erachter dat met open klem rond rijden bij deze naaf ook veel vermogen kost.

    2) De rotor zit in de trommel gelijmd en die lijm zou niet bestendig zijn voor temperaturen boven de 80 C aldus SA. Misschien dat ik de link nog kan vinden. Het advies van SA was om niet te veel 'slepend' te remmen. Het zal duidelijk zijn dat dankzij de dichte wielkasten van de Q de trommels makkelijk heet worden, hetgeen mogelijk problemen oplevert voor de constructie van de dynamo. Geen idee wat er kan gebeuren als de boel los laat (een wiel dat op slot slaat?). Wie weet is dat probleem inmiddels opgelost.

    3) Een ander vervelend bezwaar is dat je de naaf er niet eventjes uit kunt halen of 'uit' kunt zetten. Hij draait altijd mee, je hebt altijd verliezen. Ook voor onderhoud van je trommelrem moet nu de hele as eruit.

    In principe zijn de verliezen met een goede naafdynamo zo beperkt dat je er eigenlijk niet van zou moeten merken (zoals met de SON). Eerder moeten afremmen omdat je accu bijna leeg is en je lamp minder goed werkt, kost je al meer tijd. Verder ben je niet meer afhankelijk van opladen, hetgeen ik nog wel eens vergeet om tijdig te doen en dus met stadslicht moet rondrijden.

    Als je ze gaat bestellen, dan zou het leuk zijn om je ervaringen hier te delen :)

    Groet!
    Stefan (Q89)


    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Hoi Stefan,

      Zoals ook hierboven aangegeven bij Bastiaan, ik heb geen intentie om deze set aan te schaffen, en merk uit meerdere reacties, waaronder de jouwe, dat het nogal wat technische beperkingen kent. Een SON in 12V uitvoering lijkt een logischer keuze te zijn, H@rry / Sinnerbikes hadden deze optie ooit in de lijst staan, maar of deze nog leverbaar zijn is mij niet bekend.

      Mechanisch bediende Shimano schijfremmen op beide voorwielen met uitschakelbare SON naafdynamo die de accu voedt (€ 495,-)
      Hydraulisch bediende Tektro Aquilla schijfremmen op beide voorwielen met uitschakelbare SON naafdynamo die de accu voedt (€ 595,-)

      (bron www.elektromobiel-bollen.be)

      Verwijderen
  10. Tja, hier heb ik vaak aan gedacht als ik bijna geen stroom meer had. Het wachten is dus op de 12 volt uitvoering, want 6 volt is oud. Aan de andere kant, de huidige Lipo's zijn dusdanig licht, dat je met 1 kg aan accu's meerdere nachten stroom hebt, dus dan is de urgentie weer minder. En je bent wel 3% van je trapvermogen kwijt aan de weerstand van de dynamo.

    BeantwoordenVerwijderen
  11. Hoi Robert - Jan,

    Er rijdt een Quest rond die dit geinstalleerd heeft en zijn accu er zo te lezen mee oplaadt. Heel makkelijk te installeren is het echter niet. Kijk maar eens op http://www.bentrideronline.com/messageboard/showthread.php?t=117531. Hij heeft ook zijn bevindingen daar gepost.

    BeantwoordenVerwijderen